Jak trzy przewlekłe choroby obniżą polskie PKB o prawie 4 procent rocznie?

Dla fizjoterapeutów i pacjentów to nie jest tylko makroekonomia — to prognoza, w której sprawność ruchowa i rehabilitacja wychodzą z roli wspomagającej i wprost wpływają na zdolność do pracy oraz koszty systemu ochrony zdrowia.

Co dokładnie wyliczył PIE

Analitycy PIE wskazali trzy schorzenia: choroby układu krążenia, przewlekłą obturacyjną chorobę płuc (POChP) oraz cukrzycę. W przypadku Polski straty rozkładają się niemal równomiernie: choroby krążenia to spadek potencjalnego PKB o 1,26 proc. rocznie, POChP o 1,25 proc., a cukrzyca o 1,14 proc. Łącznie daje to wspomniane 3,65 proc. rocznie.

Raport opiera się na projekcjach OECD. Z tych danych wynika, że od 83 do 90 proc. całkowitego ciężaru ekonomicznego tych chorób w krajach UE to efekt zmniejszonej aktywności zawodowej i niższej produktywności pracowników. Wydatki na opiekę zdrowotną stanowią zaledwie 10–17 proc. Ta proporcja jest kluczowa: problemem nie jest sam koszt leczenia, lecz utrata zdolności do pracy.

Eksperci PIE podkreślają, że choroby przewlekłe zwiększają ryzywo przedwczesnej śmierci i wymuszonego odejścia z rynku pracy, a osoby, które zostają w zatrudnieniu, częściej korzystają ze zwolnień lekarskich lub pracują z obniżoną wydajnością. Jednocześnie specjaliści zwracają uwagę, że poprawa zdrowia populacji mogłaby przynieść budżetowi bezpośrednie oszczędności, szczególnie w cukrzycy i POChP, gdzie ograniczenie kosztów terapii oznaczałoby czyste oszczędności dla finansów publicznych.

Jak to się łączy z fizjoterapią

Wszystkie trzy schorzenia z raportu mają wspólny mianownik: obniżoną wydolność fizyczną, mniejszą tolerancję wysiłku, szybsze męczenie się i większe ryzyko bólu wtórnego. To dokładnie obszar, w którym pracuje fizjoterapeuta. PIE wprost wskazuje, że dłuższa aktywność zawodowa i wyższa produktywność są ściśle powiązane ze stanem zdrowia populacji — w tym ze sprawnością ruchową.

Polska wypada pod tym względem gorzej niż średnia UE. To znaczy, że popyt na rehabilitację przewlekłą będzie rósł szybciej niż w wielu innych krajach, a gabinety, które już dziś pracują z pacjentami kardiologicznymi, pulmonologicznymi i diabetologicznymi, mogą liczyć na stabilny strumień potrzeb. Wniosek dla branży jest prosty: profilaktyka i rehabilitacja przestają być "dodatkiem", a stają się warunkiem utrzymania wydolności zawodowej milionów pracowników.

Co warto wdrożyć w gabinecie

• Traktować pacjenta z chorobą przewlekłą jako partnera w długim procesie, nie jako jednorazowy przypadek. Nawet proste plany ćwiczeń domowych z kontrolą co 4–6 tygodni dają lepsze efekty niż seria zabiegów bez dalszego kontaktu.
• Pytać o lekarza prowadzącego i aktualne wyniki. Bezpieczny dobór obciążeń i technik manualnych zależy od tego, czy znamy aktualny stan pacjenta, a nie tylko jego rozpoznanie.
• Mierzyć wydolność, nie tylko ból. Test wstawania z krzesła, sześciominutowy marsz, dynamometria uścisku dają liczby, które wzmacniają argumentację za dalszą terapią przed lekarzem prowadzącym i NFZ.
• Powtarzać edukację ruchową przy każdej wizycie. Dorosły pacjent rzadko słyszy konkretne wskazówki dotyczące aktywności poza gabinetem fizjoterapii, warto więc wykorzystywać każdy kontakt do utrwalania zaleceń.

Raport PIE dotyczy 2050 roku, ale decyzje, które dziś podejmują pacjenci, pracodawcy i system ochrony zdrowia, zdecydują o tym, czy te prognozy się spełnią. Warto śledzić kolejne publikacje PIE dotyczące programów profilaktycznych oraz zmian w refundacji rehabilitacji przewlekłej, bo od tego zależy, czy polska fizjoterapia zostanie włączona do działań prewencyjnych, czy też wciąż będzie reagować dopiero na konsekwencje.